Қаріп:  A+  A A-
Қаз | Рус
 
Халықпен жұмыс істеу || Ауыл шаруашылығы тауарын өндірушілер үшін ұсынымдар

Ауыл шаруашылығы тауар өңдірушілерге арналған ұсынымдар

Дәнді дақылдарды сепкен кезде өсімдік арамшөбімен күрес — жақсы өнімнің кепілі.

Өсімдік арамшөбімен күреске бағытталған іс-шараларсыз жақсы өнімді өсіріп шығару мүмкін емес. Әсіресе, дәнді дақылдардың егін алқабында көпжылдық тамырлы өсімдіктер, сондай-ақ біржылдық арамшөптер: ошаған, жусан, бидайық, татар қарақұмығы, дәнді өсімдіктер (қарапайым қарасұлы, тауық тарысы).

Тары арамшөппен қоспағанда болып табылады. Қарасұлының бір өсімдігі 150-ден 350-ге дейін дән береді, олар тіршілік қабілетін 5 жылға дейін сақтап жатыр және топырақ 14-16 градусқа дейін қызған кезде тереңдігі 15-16 см дейін өседі. Арамшөп дәрежесі жоғары деңгейде болған кезде өнімнің шығынға ұшырауы 30-50% дейін құрайды.

Сол себептен, қарасұлымен күрес проблемасы өте өзекті. Қарасұлымен күрес шаралары қиындап бара жатыр, дән тек қана ауа-райының қолайлы жағдайында ғана өсіп кетеді. Қарасұлы дәнінің пісуі мен төгілуі дәнді дақыл өнімін жинағанға дейін 60-70%.

Қарасұлы алқабымен ластанушылықты төмендету үшін өткен технологияларды пайдалану мақсатқа сай, олар өз-өзін жоғары тиімді ретінде көрсетті.

Арамшөптерді жою бойынша жақсы нәтижелер кешендік әдісті береді: бұл тұқымдарды тазарту, сүрі жердің оңтайлы санымен егіс айналымын сақтау 25-33%, топыраққа қарасұлы тұқымын күзгі өңдеу, көктемгі ылғалды жабу.

Гербидтер барлық агротехника бітетін болса, сонда ғана егін алқабтарына қолданылуы тиіс. Алайда, бүгінгі таңда егін алқабтарының арамшөпті шашудың жеткілікті деңгейін бақылауға мүмкіндік бермейді және гербицидсіз мүмкін емес. Сол себептен, агротехникалық әдіс-тәсілдер гербийидтерді қолданумен химиялық шаралар да қажет.

Гербицидтердің жоғары құнын есепке ала отырып, олардың санымен қалған қоршаған ортаның ластануы мүмкін, дәнді дақылдарда химиялық өңдеуді жүргізу мақсатқа сай деп санаймыз. Зиянкестің негізгі көрсеткіші — өнімнің төмендеу қауіпі және оның сапасы арамшөптермен және дақыл өсімдіктерге байланысты. Ластану дәрежесін айқындау үшін дәнді дақыл егін алқабтарына тексерулер жүргізілуде, оның нәтижесінде ластанудың нашар, орташа және күшті дәрежесін анықтайды. Химиялық өңдеу дәнді дақыл дардың барлық егін алқабында жүргізу қажет.

Арамшөп тамыр жүйесінің жақсы дамуына байланысты ылғалды, қоректік заттарды көп пайдаланады. Сондай-ақ ол егілген дақылды көлеңкелеп, фотосинтез процесінің жүруін нашарлатады, нәтижесінде егілген дақыл бойында органик. заттардың түзілуі нашарлайды, алынатын өнім төмендейді. Арамшөп — егіс зиянкестері мен ауру қоздырғыштардың мекені әрі оларды тарататын ортасы. Арамшөп қолдан егілген дақылдар сияқты бір мезгілде емес, шұбалаңқы өніп көктейді әрі топырақта тіршілік қабілетін ұзақ мерзім сақтай алады. Мұның үстіне көптеген Арамшөптер сыртқы ортаның қолайсыз жағдайларына (суыққа, ыстыққа, құрғақшылыққа) төзімді келеді. Арамшөпті жою үшін агротехникалық шараларды (себілетін тұқымды жақсы тазарту, көң шашу, Арамшөпті гүл жармас бұрын отау, ауыспалы егісті қолдану, топырақты сапалы, дақылдардың қатар аралығын қопсыту, т.б.) мұқият жүргізу.

2015 жылғы жазғы-күзгі тексерулер нәтижесі бойынша өсімдіктерді қорғау қызметімен 3,4 млн. га астам егін алқабында 3,4 млн. га арамшөп өсіп кетті. Тексеруден өткен кегін алқабтарында 2,5 млн. га химиялық өңдеу жұмыстарын жүргізу жоспарланған, соның ішінде қарасұлыға қарсы 645,5 мың га.

Облыста гербицитерді және басқа да пестицидтерді өткізумен айналысатын отыздан астам фирма жұмыс істейді.

Бүгінгі таңда ірі астық компаниялары мен агроқұрылымдар заманауи жоғары өнімді бүріккіштерді қолданып жатыр, олар спутник навигациялары арқылы жүзеге асырылады, бұл жұмыстарды түнгі уақытта жүргізуге жол береді. Импортты бүріккіштерді өнімділігі тәуілігіне 300-ден 500 гектарды құрайды. С

А.И. Бараев ат. астық шаруашылығы ҒӨО көпжылдық зерттеулеріне сәйкес гербицидтерді енгізумен егін себу алындағы механикалық өңдеулерді ауыстыру мүмкіндігі дәлелденді, 7-8 күн ішінде 2,0 л/га дозада жаздық бидайды себуге дейін, әсіресе, егін сепкен кезде 22-23 мамырдан кейін өте тиімді.

Сидералды сүрi жер — ауыспалы егiс айналымының өнiмдiлiгiн арттыру негiзi

Қазiргi уақытта астық өндiрушiлерге таза сүрi жер егiстiгiнен 4-5 танапты астық-сүрi жер ауыспалы егiс айналымы ұсынылды. Бұлардың iшiнде ең маңыздысы& — таза қара сүрi жер, мұнда& топырақты& негiзгi өңдеу күзде басталып, келесi жаз бойы сыдыра жыртылып, бiрнеше рет тырмаланады,арамшөптен& тазартылады. Минералды органикалық тыңайтқыштар енгiзiлiп, азот жиналады. Соңғы жылдары сүрi жердiң өнiмдiлiгi бiршама төмендедi. Ылғал сақталып, топырақты борпылдақ күйiнде ұстайды. Таза қара сүрi жер& & құрғақшылықты& аудандарында көбiрек қолданылады. Сүрi жердiң бұл түрiн ерте& таза сүрi жер& деп атайды.& Сүрi жер& – ауыспалы& егiншiлiкте& дақыл егiлмей өңделiп, таза, қопсытылған күйiнде сақталатын егiстiк танабы. Ылғал мен қоректiк заттарды қолайлы жинау үшiн бiрнеше рет өңделетiн танап. Сүрi жер көбiнесе күздiк және жаздық дақылдарды себуге арналады. Егiстiкте қар ұстау мақсатымен, қуаңшылықтан, ыстық желден қорғау үшiн әр жерден жолақтап биiк сабақты& өсiмдiктер& егiлетiн таза танапты& ықтырмалы сүрi жер& деп атайды. Кейбiр ылғалы мол аудандарда& екпе сүрi жердi& пайдаланады.

Топырақтың құнарлылығын арттырудың бiр жолы& жасыл сүрi жердi& пайдалану. Ауыспалы егiншiлiктiң бұл танабында бұршақ тұқымдас өсiмдiктер& өсiрiледi. Ол үшiн бұл дақылдарды өсiрiп, оны жинамай, көк күйiнде топыраққа араластырып жыртып жiбередi, сөйтiп онда& азот& қосындылары көбейедi. Сүрi жер топырақ құнарлылығын арттырумен қатар& астық& дақылдарының өнiмдiлiгiн жоғарылатады. Қазақстанның солтүстiгiнде көбiрек қолданылады.

Осылайша, қыстыгүнi ылғалды жинаушы iс-шараларды жүргiзiлген және арамшөптерден таза егiн алқабтарында сидералды таза сүрi жердi ауыстыру ұсынылады. 10-15 шiлде аралығында 30+60 кг/га көлемiнде жаздық асбұршақ-сұлы қоспасында өткiзу керек. Арамшөп өсiп кеткен жағдайда оларды механикалық өңдеу жүргiзiледi, содан соң шiлде айының бiрiншi онкүндiгiнiң аяғында асбұршақ сұлы қоспасын себедi. Осы кезде егiн сепкен кезде сұлыдан ықтырманы қалдыру қажет, олар қысқы жауын-шашынды жинақтау проблемасын табысты шешедi. Асбұршақ бүрленген кезде сидератты БДТ-3 тырмасымен өңдеу қажет, содан соң 4-5 танапты егiс айналымына гектарына нақты салмақта 100-120 кг мөлшерде аммофосты егiннiң бетiне шашу керек, содан кейiн оны 25-27 см тереңдiкте соқамен немесе қопсытқышпен жыртып тастау керек. Гектарына нақты салмағы 180-200 кг мөлшерiнде нитроаммофосқа аммофосты ауыстыру мүмкiн. Минералды тыңайтқыштар жеткiзiлiксiз болса, гектарына нақты салмағы 35-40 кг мөлшерiнде егiн сепкен кезде аммофосты жыл сайынғы тиiмдi енгiзу.

Сидералды дақылдар топырақтың құрылымдық-агрегаттық құрамын жақсартады, олардың аэрациясы мен 4-5 танапты егiс айналымы iшiнде қысқы жауын-шашынды сiңiрiп алуды жақсы қамтамасыз етедi.

Сабан& — органикалық тыңайтқыш пен жабындалған құрал сияқты

Облыста жыртылған жердi қарқынды пайдалану топырақтағы қарашiрiк құрамының тез төмендеуiне әкелiп соғады және жалпы, топырақтың органикалық затының терiс балансы қалыптасады. Әсiресе, шаруашылықтарда бұл проблема күрделi болып тұр, онда топыраққа органикалық тыңайтқыштарды енгiзедi.

Астықтың өндiрiсiн арттыру сабанның ұлғаюымен сүйемелденедi, астықтың түсiмiнен орта есеппен 1,2 есе асады. Егiстiктен сабан мен топанды комбайн жұмыс iстегеннен кейiн iле-шала немесе комбайн загоннан кеткен соң қысқа мерзiм iшiнде жинап алады. Егiстiктегi сабан-топанды тез жинап алу жердi дер кезiнде жыртуға, сөйтiп жаздық дақылдардан жоғары өнiм алуға мүмкiндiк бередi.& Дер кезiнде жиналып, маяланған сабан-топанның шаруашылық үшiн айрықша маңызы бар бұл мал үшiн әрi азық, әрi төсенiш.

& Сабан& — топырақтың құнарлылығын арттырудың маңызды құралы болып табылатын құнды органикалық тыңайтқыш. Органикалық затты, азотты, фосфор мен калийдi ұстау бойынша дәндi дақылдардың сабанның бiрi тоннасы

2-3 тонна жартылай шiрiндi көңге тепе-тең, бұл сабанның жоғары құндылығын тыңайтқыш ретiнде айқындайды.

1 тонна көңдi, қарашiрiктi топыраққа енгiзген кезде орта есеппен 55-65 кг пайда болады. Сабанның& химиялық& құрамы өсiмдiктiң түрiне, климатқа, топыраққа және жинау тәсiлiне, сақталу ұзақтығына байланысты.& Алайда, азотқа көмiртектi кең қолданса (70-80), сол себептен, ол тоыпрақта баяу ыдырыайды. Бұл процестi 1 тоннаға 8-10 кг сеебiнен минералдық азотты енгiзген кезде жылдамдатуға болады, бұл микроорганизмдердiң қызметi мен сабанның ыдырап кетпеуi үшiн қалыпты жағдайды жасайды (C:N бұл ретте 20-30 тепе-тең).

Барлық агротехникалық iс-шаралар топырақта барынша жинақтауға бағытталу тиiс.

Топырақтың жоғарғы жағында сабан қалған кезде ылғалды жоғары ұстау мынамен түсiндiрiледi, ең алдымен, сабаннан жасалған жабындаушы сабан күзгi-қысқы жауын-шашындаржы жинауға және сақтауға ықпалын тигiзедi. Алғаш жауған қар алынбайды, топырақ аз ғана үсiп кетедi және көктемде ерiп кетедi, оның арқасында ерiген су аз-аздап сiңедi. Қорытылуының қиындығына байланысты сабанның барлық түрлерiнiң жұғымдылығы төмен. Сондықтан оларды балласт азық ретiнде құрамында сөлi мол азықтарға қосып бередi.&

Егiн орған кезде топырақтың бетiнде қалған сабан күзгi-қысқы жауын-шашынды жақсы жиналуына әсерiн тигiзедi. Сабанның жабындаушы тиiмдiлiгi құрғақшылық жылдары едәуiр өстi.

Осылайша, дәндi дақылдарды өнiмдiлiгiн тұрақты арттыру үшiн қолайсыз ауа-райы құбылыстарын жеңiп шығу үшiн егiншiлiктiң топырақпен қорғалған жүйесiн сақтау керек және сонымен бiрге, құрғақшылықты төмендетуге мүмкiндiк беретiн қабылдауды пайдалану. Дәндi дақылдарды өңдеген кезде сабанды жыл сайын өндiруге мүмкiндiк бар және басым бөлiгiн туралған күйiнде егiн ору науқаны кезiнде егiн алқабтарында қалдыру керек, бұл жыл сайын қосымша өнiмдi алуға қамтамасыз етедi.

Карантиндiк арамшөп& — қызғылт укекiре (жатаған)

Бiздiң облыста карантиндiк арамшөп& — қызғылт укекiре (жатаған) таралған. Бұл арамшөп тұңғыш рет облыс аумағында 2001 жылы табылды.

Бұл тұқымдармен және тамыр сабақтарымен көбейедi. Топырақтағы тұқымдардың өнгiштiгi 5-6 жыл iшiнде сақталады. Арамшөптiң тамыр жүйесi мықты болып келедi, бұл 16 метр тереңдiлiгiне жететiн басты тiк тамырларынан құралған және топырақтың жоғарғы қабатын толықтыратын 10-30 см тереңдiлiгiмен тамыр сабақтары таралған.

Укекiре өсiмдiгi қолайлы жағдайда өсу кезеңiнде 5-6 метр диаметрiмен бiртектi өсiмдiк ретiнде қалыптасады, оның тығыздығы 300 және не бiр шаршы метрден астам сабағы жетедi.

Бiр шаршы метрге 5-10 сабағы укекiренiң саны кезiнде жаздық бидайдың өнiмi тиiсiнше 30-70%-ға дейiн төмендейдi. Укекiренiң зияндылығы құнарлы заттардың едәуiр көлемiн шығарумен және топырақты қатты кептiрумен түсiндiрiледi, сондай-ақ, оның тамыр жүйесi өсiм мен басқа да өсiмдiктердiң дамуын жабырқататын уытты заттарды бөлiп шығарады. Лас болған учаскесiнен алынған өнiм укекiренiң 0,01% тұқымын ұстаған кезде пайдалануға жарамсыз және оның уыттарымен уланған.

Тараудың негiзгi көзi& — карантин аймақтарынан әкелiнген тұқымдар. Тұқымдар топыраққа түскен кезде укекiре алғашқы 3-4 жылда егiн алқабында байқалмайды.

Жатаған укекiре байқалған ауыспалы егiс учаскесi толығымен зақымдалған деп саналады, дегенмен, өңдеуге егiн алқабы (шоғырланған крутина) егiн алқабының шамалы бөлiгiн құрайды.

Укекiремен күрес шаралары оынң ерекшелiктерiн есепке ала отырып, жыл сайын жүйелi түрде жүргiзiлуi тиiс және iс-шаралардың бiрыңғай кешенiн құрайтын өңдеудiң агротехникалық, химиялық әдiс-тәсiлдерден тұру қажет, оынң әрбiреуiн орындау мiндеттi.

  1. Егiн алқабтарында арамшөптi анықтау үшiн укекiренi анықтау және егiн алқабы бойынша оның жайылып кетуiне жол бермеу мақсатында агротехникалық жұмыстар басталар алдында әсiресе, көктемгi кезеңiнде егiн алқабтарына тексеру жүргiзу қажет.
  2. Анықталған укекiре белгiмен белгiленедi, арамшөппен орын алған аумақ қысқа белгiлермен айқындалады, бұл 1,5 есе артуы тиiс.
  3. Белгiленген аумақ арамшөптiң толық өсiп шығуына дейiн механикалық өңдеумен душар етпейдi.
  4. Агротехникалық шаралар қопсытқыштарды қолдана отырып, тiреу орнатқан аумақта ғана жүргiзiледi. Өңдеудi бiрнеше рет кейiн тереңдетумен жүргiзедi: бiрiншiсi 6-8 см, екiншiсi 8-10 см, үшiншiсi 10-12& см және төртiншiсi 12-14 см.
  5. Укекiренiң табақшалары қалыптасайын деп жатқан кезде қопсытқышты жүргiзедi. Қопсытқышты жүргiзу мерзiмi өтiп кетсе, онда өңдеу тиiмдiлiгiн төмендетедi және укекiренiң енгiзуiне әкелiп соғады. Қопсытқыш жұмыстары мамыр айынан шiлде айының ортасына дейiн жүргiзiледi, содан соң укекiреге өсiп шығуға мүмкiндiк бередi.
  6. Бүрлену кезеңiнде& — укекiренiң гүлденуi басталуы химиялық өңдеу жүргiзiлуде. Ерте кезеңiнде бүрiктiрген кезде арамшөп ағаштың ұшар басын түсiрiп тасталады және кейде бесжылға дейiн диапаузаға түседi, гербицидтер десикант ретiнде жүзеге асады (пiсу жылдамдытқышы).

Уақытында қолданылған гербицидтер укекiренiң жоғарғы бөлiгiн ғана емес, жер астына кiрiп, жояды. Егер, укекiре егiн алқабтары бойынша шашырап таралған жағдайда, онымен куртинада (жергiлiктi) күрес жүргiзу мүмкiн емес және арпа мен бидай себу тұтас бүрiктiрудi қолдану қажет.

Тұқымнан өсiп шыққан жатаған укекiренi бiр жыл iшiнде жоюға болады. Укекiренi жою үшiн кемiнде үш өсу кезеңiнде жоғарыда көрсетiлген iс-шараларды жүргiзу қажет. Жатаған укекiремен күрес шаралары өңделмеген, бiрақ укекiре учаскеде толығымен жойылса ғана жазып алынады.

Жатаған укекiреге қарсы күрестегi оң нәтижелер нақты бiр мерзiмде күрес жоғарыда көрсетiлген барлық әдiс-тәсiлдерiн қолдану ғана бередi. Укекiреге қарсы күресте карантин қызметi ғана емес, агроқұрылым мамандары да қатысу мүмкiн.

Облыс аумағы және одан тыс жерлерде әрi қарай таралуына жол бермеу мақсатында карантиндiк арамшөп& — жатаған укекiре барлық ауылдық округтарда қажет, укекiре анықталған жерде астықты шығару карантин өсiмдiктерi бойныша мамандармен жүргiзiлген сараптамаға дейiн жүзеге асыру қажет; тазартудан кейiн шығару, бидай қалдықтарын малға беретiн жемшөп ретiнде пайдалануға болады. Карантиндiк сараптамасыз зақымдалған учаскелерiмен тұқымдарды пайдалануға тыйым салынады. Жатаған укекiренiң ошағын жою және оқшауландыру, зақымдалған учаскелердi анықтау үшiн шаруашылық субъектiлерiнiң күшiмен тексеру жүргiзу, оқшауландырылған учаскелерiне ауыл шаруашылығы техниканың баруына жол бермеу қажет. Укекiре ошақтарымен күрестi ұйымдастыру үшiн мiндеттi түрде өсiмдiктердiң карантинi бойынша мамандарды тарту қажет.

Дәндi дақыл өнiмдiлiгiн арттыруда қабылдаудың бiрi& — тұқымдарды зарарсыздандыру

Жақсы өнiмнiң қалыптасуы жоғары сапалы тұқымнан басталады.

Жақсы тұқымдарды түрлi-түрлi ауру тұқымдардан ажырату мүмкiн емес. Сол себептен, тұқымдарды егiн себу алдында дайындау қажет және бұл дайындықта басты бiр қабылдау& — тұқымдарды дәрiлеу болып табылады. Ең бастысы, тұқымдарды зарарсыздандыру (дәрiлеу) тұқымдардың өнгiштiгiн арттырады. Өнгiштi бастапқы кезеңiнен арттырса, онда тұқым себудiң нормасын төмендетедi. Тұқымдарды зарарсыздандырудың одан әрi оң iс-қимылы осымен тоқтап қалмайды. Тұқымдарды дәрiлеген жағдайда, тамырының шiрiп кетпеуiне баса назар аудару қажет. Себебi, тамыр жүйесi жердiң астында, бiз шiрiк тамырынан пайда болған өнiмдiлiктегi шығынды байқай алмаймыз. Бұл тамыр жүйесiнiң үштен екi бөлiгiне немесе шала немесе өнiмге мүлдем әсерiн тигiзбегенiн көремiз.

Дәндi дақылдардың тұқымдарын зарарсыздандыруға бiрқатар iс-шаралар кiредi, бұл iс-шараларды iске асыруға қазiрден бастап кiрiсу керек.

Тұқымы материалды өңдеу туралы шешiм қабылданған соң ауыл шаруашылығы тауарын өндiрушi шаруашылықта қалыптасқан жағдайға байланысты тұқымдарды (фунгицид) дәрiлеудiң бiрiн таңдап алуы тиiс.

Бүгiнгi күнi нарықта көптеген импортты, отандық өндiрiстегi дәрi-дәрiмектер бар.

Тұқымдарды (фунгицид) улағышты сатып ала отырып, тез арада дәрi-дәрiмектiң қолданыстағы заттың үлесiн анықтау керек, себебi, оның сапасы көптеген факторларға әсерiн тигiзедi: қапталған тауардың бiтеулiгiне, температура режимiне және сақтау ұзақтығына және т.б. Қолданылған пестицидтердiң сапасын айқындауға арналған шығындарды дәрi-дәрiмектiң жарамсыз болған жағдайда дәрiлеуден күтiлетiн тиiмдiлiкпен ешбiр салыстыруға болмайды.

Дәрiленген дәндi дақыл тұқымының бiр гектарына шығындар 2,5-4,0 долларды құрайтынын есепке ала отырып, ал үстiнен қосылған құны 25-30 доллар.

Iс-қимылдардың келесi тармағы белгiленген мерзiмдi және дәрiлеу технологиялары белгiленетiн болады. Айта кетсек, мерзiмге қатысты мәселе түсiнiктi, тұқымды себер алдында тiкелей дәрiлеу қажет. Дер кезiнде дәрiленген тұқым шiрумен күрескенде жақсы тиiмдiлiк бередi, әсiресе, пленкалы дақылдар& — сұлы мен арпа, тұқымның көгеруi, тамырдың шiруi. Оны көктемде ерте жүзеге асыру мақсатқа сай, бiрақ егiн себу жұмыстарына дейiн екi-үш апта қалғанға дейiн жүзеге асыру керек.

Дәрiлеу технологияларына қатысты мыналарды естен шығармау керек: араластыру үшiн кемiнде иiрлiк жүктеменi пайдалану қажет, себебi қырғышты және шұбыртпалы өңдеудiң қанағаттандырылған сапасын қамтамасыз етпейдi.

Ең қолайлы нұсқа арнайы жабдықты пайдалану болады, онда қатаң түрде жұмысшы қоспа дозамен берiледi және сапалық араластыру жүредi. Бұл жерде, көптеген ұсақ тауарлық шаруашылықтарда осы жабдықтың болмауы туралы сұрақ туындауы мүмкiн.

Тұқымдарды бiр күнде зарарсыздандыра алмаймыз, ол үшiн ұйымдастырылған iс-шаралар кешенi қажет, онда әрбiр iс-қимылға нақты бiр уақыт керек. Басқа да агротехникалық және химиялық iс-шаралар кешенiнде, дәндi дақылдардың жоғары өнiмiн алу мүмкiн.

Агрономия бөлiмiнiң басшысы
Қарманов Қатран Биболсынұлы 8 (7152) 533688

Қар тоқтату жөнiндегi ұсынымдар

Солтүстiк Қазақстан тәжiрибе станциясының мәлiметтерi бойынша күзгi кезеңде жауған жауын-шашын 70%-ға дейiн сыдыра жыртқышпен сiңiп кетуде. Өңдеуден кейiн қалған ақ сабақты сыдыра мен өсiмдiк қалдығы бiрiншi қарды тоқтатуда және қыстың аяғына дейiн топырақты аудармай өңдеу бойынша қар жамылғысының қуаттылығы аударылған сүдiгер бойынша 1,5-2 есе артық. Дегенмен, агрономдардың пiкiрiнше, қыстыгүнi қалдырылған ақ сабақ қар тоқтату проблемасын толығымен шешедi деген сөз қате болып табылады. Әрi кетсе, қалдырылған ақ сабақтың биiктiгiне қар жиналады. Тәжiрибе станциясының көпжылдық зерттеулерi мына көрсеткендей, ашық егiн даласында 50-60 пайыздан астам жауған қар ақ сабақтың басында аз ғана қалады. Сол себептi қосымша ылғалды жиынтығы үшiн барлық мүмкiндiктердi жасайды.

Күздiң ауа-райы жағдайына және топырақ ылғалдығының тапшылығына байланысты, қажеттi қарды жинау градациясы бар, оны ВНИИЗХ ғалымы Н.М. Бакаев әзiрлеген (1-кесте).

1-кесте. Топырақтың қыс алдындағы ылғалдылығына қарай қар жамылғысының қажеттi биiктiгi

Топырақтың қыс алдындағы ылғалдылығы Топырақтағы ылғалдың орташа тапшылғы, мм Пайдаланған суға және буландыруға шамамен ылғал шығыны, мм Қардағы қажетті су қоры Қар жамылғысының талап етілетін биіктігі, см
Төмен (30-40 мм) 140 42 182 55
Орташа (50-70 мм) 120 36 156 47
Жоғары (80-100 мм) 90 30 132 40

Қар белдерi (Бакаев бойынша) 4-5 м ара-қашықтықта басым желге көлденең кесу қажет, СВУ& — 2,6 қар жыртқыштарды тiркеу өткен соң, ал белдiктер 1,5-2,5 м түзеледi.

Қар тоқтату жұмыстарын жүргiзген кезде қар жамылғысы биiктiгiнiң маңызы зор, 12-15 см қар жиналса, сонда ғана «қарлы егiстiк жердi» бастау керек, ал оның жоғарғы жағында қабыршақ-мұз пайда болады.

Егер қар аз болса, бiрiншi жер жыртылған соң, қайтадан дестелегiшпен кесiледi, ал қар көп болған жағдайда дестелегiштердiң арасында қар жыртқыштар қайтадан екi есе жүргiзiледi.

25.01.2017 12:21

НҰРСҰЛТАН ӘБІШҰЛЫ НАЗАРБАЕВ
Инвесторларға қызмет көрсету секторы

Жаңалықтарға жазылу

 

RSS


Президенттің Жолдауы akorda.kz primeminister.kzegov.kzАссамблея народа КазахстанаОфициальный интернет-ресурс Северо-Казахстанской областиIPOДКБ2020Алтын сапаӘділетМодернизация пенсионной системыКазконтентИновационные гранты EXPO Қазақстан Республикасының Мемлекеттік қызмет істері және сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл агенттігі Агентство Республики Казахстан по делам государственной службы и противодействию коррупции Защита бизнеса СКО Электрондық еңбек биржасы ҚР Қаржы министрлігінің Ішкі мемлекеттік аудит комитетінің ресми интернет-ресурсы 100 жаңа есімeagro-trade

1401 Call-орталық

Яндекс.Метрика